⇑Uczelnie

Zanim wyjedziesz, porównaj ofertę za granicą z tym, co masz na miejscu. Według ministerialnej bazy RAD-on w Polsce działa dziś 344 uczelnie:

• 136 uczelni publicznych – 104 akademickie (m.in. uniwersytety i politechniki) i 32 zawodowe,
• 191 uczelni niepublicznych,
• 17 uczelni kościelnych.

Większość uczelni publicznych nadzoruje minister nauki (95). Pozostałe podlegają innym resortom: kultury – uczelnie artystyczne (19), zdrowia – uniwersytety medyczne (10), obrony narodowej (6), spraw wewnętrznych (3), infrastruktury – uczelnie morskie (2) i sprawiedliwości (1).

Każdą uczelnię i kierunek sprawdzisz w RAD-on – to oficjalna baza, w której widać, czy uczelnia działa i jakie ma uprawnienia.

Polska – lista i prezentacje uczelni

⇑Poziom studiów

Poziomy studiów określa ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce:

• studia I stopnia – co najmniej 6 semestrów, kończą się licencjatem; studia inżynierskie – co najmniej 7 semestrów,
• studia II stopnia (magisterskie) – od 3 do 5 semestrów,
• jednolite studia magisterskie – od 9 do 12 semestrów, np. medycyna czy prawo,
• szkoła doktorska – kształcenie trwa od 6 do 8 semestrów.

Kierunek może mieć profil praktyczny (ponad połowa punktów ECTS za zajęcia praktyczne) albo ogólnoakademicki (ponad połowa ECTS za zajęcia związane z badaniami naukowymi). Studia niestacjonarne (zaoczne) mogą trwać dłużej niż stacjonarne. Rok akademicki trwa od 1 października do 30 września i dzieli się na dwa semestry.

Polska – kierunki I stopnia
Polska – kierunki studiów jednolitych
Polska – kierunki magisterskie II stopnia
Polska – kierunki studiów doktoranckich

⇑Rekrutacja

Nie ma centralnego systemu – każda uczelnia prowadzi rekrutację sama, zwykle przez własny system internetowy (IRK). Zakładasz w nim konto, wybierasz kierunki, wpisujesz wyniki matury i płacisz opłatę rekrutacyjną.

Zasady rekrutacji uczelnia musi opublikować najpóźniej do 30 czerwca roku poprzedzającego rok akademicki, w którym rekrutuje – masz więc ponad rok, żeby się przygotować. Terminy rejestracji ustala uczelnia; znajdziesz je w jej systemie IRK.

Na studia I stopnia i jednolite magisterskie przyjmują na podstawie wyników matury. Uczelnia sama decyduje, które przedmioty i poziomy liczy. Jeśli po weryfikacji albo odwołaniu wynik matury wzrośnie, uczelnia musi dać ci szansę w rekrutacji uzupełniającej.

Na studia II stopnia potrzebny jest dyplom studiów I stopnia; kryteria (średnia, rozmowa, egzamin) ustala uczelnia.

Wyniki rekrutacji są jawne. Od odmowy przyjęcia możesz się odwołać do rektora.

Kandydaci ze świadectwem z zagranicy potrzebują świadectwa, które daje prawo do studiów w kraju jego wydania. Świadectwa z państw UE, OECD i EFTA oraz dyplomy IB i EB są uznawane w Polsce z mocy prawa; inne zwykle trzeba najpierw uznać w kuratorium oświaty. Według NAWA rekrutacja na studia I i II stopnia rusza zwykle w kwietniu lub maju i może trwać do pół roku. Cudzoziemcy spoza UE powinni zgłosić się jak najwcześniej: list z uczelni jest potrzebny do wniosku o wizę, a na wizytę w konsulacie czeka się czasem długo (patrz: Pobyt – formalności).

⇑Egzaminy na studia

W Polsce matura zastępuje egzamin wstępny. Uczelnia może zrobić dodatkowy egzamin tylko wtedy, gdy musi sprawdzić:

• uzdolnienia artystyczne – np. na kierunkach muzycznych, plastycznych czy aktorskich,
• sprawność fizyczną – np. na wychowaniu fizycznym,
• szczególne predyspozycje, których matura nie sprawdza.

Takie egzaminy nie mogą dotyczyć przedmiotów zdawanych na maturze. Dlatego np. na medycynę dostaniesz się wyłącznie dzięki wynikom z matury.

⇑Język

Studia prowadzone są przede wszystkim po polsku. Uczelnie mają też coraz więcej kierunków po angielsku – przegląd znajdziesz w wyszukiwarce Study Finder agencji NAWA.

Na studia po angielsku uczelnia zwykle wymaga potwierdzenia znajomości języka, np. certyfikatem IELTS czy TOEFL. Wymagany poziom podaje w zasadach rekrutacji.

Cudzoziemcy, którzy chcą studiować po polsku, muszą zwykle potwierdzić znajomość języka – np. państwowym certyfikatem z polskiego jako obcego (certyfikatpolski.pl) albo ukończonym kursem przygotowawczym. Wymagany poziom też podaje uczelnia.

Pamiętaj, że studia w języku obcym na uczelni publicznej mogą być płatne także dla Polaków (patrz: Czesne). To dobry punkt do porównań: kierunek po angielsku w Polsce bywa droższy niż ten sam kierunek po polsku, a za granicą w części krajów UE zapłacisz jak miejscowy.

⇑Pobyt - formalności

Jako obywatel Polski nie załatwiasz żadnych formalności – studiujesz na podstawie dowodu osobistego lub paszportu.

Obywatele innych państw UE (a także EOG i Szwajcarii), którzy zostają w Polsce dłużej niż 3 miesiące, muszą zarejestrować pobyt u wojewody właściwego dla miejsca zamieszkania – najpóźniej następnego dnia po upływie 3 miesięcy od wjazdu. Wniosek składa się osobiście. Student dołącza zaświadczenie z uczelni, dokument ubezpieczenia zdrowotnego i pisemne oświadczenie, że ma wystarczające środki na utrzymanie. Rejestracja i zaświadczenie są bezpłatne, a zaświadczenie jest ważne 10 lat. Uwaga: NAWA podaje, że zaświadczenie ma nieograniczoną ważność – jeśli to dla ciebie ważne, sprawdź aktualną zasadę w urzędzie wojewódzkim.

Studenci spoza UE/EOG przyjeżdżają zwykle na wizę krajową (typu D) w celu studiów. Wniosek składa się w polskim konsulacie; według NAWA decyzja zapada w ciągu 15 dni, ale na termin wizyty czeka się czasem znacznie dłużej. Potrzebne są m.in. list z uczelni, ubezpieczenie zdrowotne i dowód posiadania środków. Już w Polsce – przed końcem ważności wizy – składa się do wojewody wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w celu studiów. Od 27 kwietnia 2025 r. wnioski przyjmuje się tylko przez internet, w systemie MOS. Pierwsze zezwolenie dla studentów pierwszego roku wydaje się na 15 miesięcy, kolejne – na czas studiów plus 3 miesiące (maksymalnie na 3 lata). Trzeba wykazać, że po opłaceniu zakwaterowania zostaje ponad 1010 zł miesięcznie przy jednoosobowym gospodarstwie (823 zł na osobę w rodzinie), plus pieniądze na powrót (2026). Ubezpieczenie: prywatna polisa kupiona przed przyjazdem albo dobrowolna umowa z NFZ – według NAWA to ok. 15 € miesięcznie dla studenta.

⇑Czesne

Studia stacjonarne po polsku na uczelniach publicznych są bezpłatne – dla Polaków, obywateli UE, EOG i Szwajcarii, posiadaczy Karty Polaka i innych cudzoziemców, którzy studiują na takich zasadach jak Polacy.

Ustawa pozwala jednak uczelni publicznej pobierać opłaty m.in. za:

• studia niestacjonarne (zaoczne, wieczorowe),
• studia w języku obcym,
• powtarzanie zajęć z powodu słabych wyników,
• zajęcia spoza programu studiów,
• rekrutację, legitymację, duplikaty dokumentów, akademik i stołówkę.

Według NAWA czesne na studiach po angielsku wynosi zwykle od 2000 do 6000 € rocznie w zależności od uczelni i kierunku (MBA ok. 8000–12 000 €). Uczelnie niepubliczne ustalają czesne same. Kwotę sprawdzisz na stronie wybranej uczelni.

Cudzoziemcy spoza UE, którzy nie studiują na takich zasadach jak Polacy, płacą także za studia po polsku co najmniej 2000 € rocznie na studiach I i II stopnia oraz jednolitych magisterskich. Kształcenie w szkole doktorskiej jest bezpłatne.

⇑Zakwaterowanie, utrzymanie

Według NAWA student w Polsce wydaje zwykle 1500–2000 zł miesięcznie:

• akademik – 400–600 zł,
• jedzenie – 700–900 zł,
• komunikacja miejska – 50–60 zł.

NAWA nie podaje, z którego roku są te dane – w Warszawie, Krakowie czy Wrocławiu, zwłaszcza przy wynajmie pokoju, wydasz więcej. Mimo to Polska wypada taniej niż większość krajów, w których myślisz o studiach: porównaj te kwoty z kosztami życia w wybranym państwie.

Miejsce w akademiku przyznaje uczelnia – zasady i terminy wniosków znajdziesz na jej stronie. Za akademik i stołówkę uczelnia może pobierać opłaty.

⇑Stypendia

Na polskiej uczelni możesz dostać bezzwrotne świadczenia:

• stypendium socjalne – gdy miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 2099,70 zł netto (2026/27),
• stypendium rektora – za wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe (co najmniej na poziomie krajowym); laureaci olimpiad międzynarodowych oraz laureaci i finaliści olimpiad stopnia centralnego dostają je na pierwszym roku, jeśli zaczynają studia w roku matury,
• stypendium dla osób z niepełnosprawnościami,
• zapomogę – gdy przejściowo znajdziesz się w trudnej sytuacji życiowej.

Stypendium socjalne i stypendium rektora łącznie nie mogą przekroczyć 3667 zł miesięcznie. Świadczenia przysługują łącznie przez 12 semestrów na studiach I stopnia, II stopnia i jednolitych magisterskich. Doktoranci w szkole doktorskiej dostają stypendium doktoranckie.

Cudzoziemcy mogą dostać stypendium rektora bez względu na obywatelstwo. Stypendium socjalne przysługuje tylko niektórym grupom – m.in. obywatelom UE, EOG i Szwajcarii, osobom ze stałym pobytem, posiadaczom Karty Polaka i certyfikatu C1 z polskiego. NAWA prowadzi też programy dla studentów z zagranicy, np. stypendia im. Banacha i Program im. gen. Andersa – szczegóły na nawa.gov.pl.

Więcej o zasadach przyznawania przeczytasz w naszym poradniku: Pomoc materialna dla studentów.

⇑Praca podczas studiów

Możesz pracować bez żadnych zezwoleń – tak samo obywatele innych państw UE. Według NAWA zezwolenia nie potrzebują też studenci stacjonarni spoza UE/EOG z wizą studencką lub zezwoleniem na pobyt czasowy – i nie mają limitu godzin. To samo dotyczy absolwentów studiów stacjonarnych w Polsce. Dwie rzeczy warto znać:

• do 26. roku życia, na umowie zlecenia i ze statusem studenta nie płacisz składek na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne; zwolnienie nie działa, jeśli z tym samym pracodawcą masz też umowę o pracę, a po skończeniu studiów lub 26 lat musisz o tym poinformować zleceniodawcę,
• ulga dla młodych – do 26. roku życia przychody z umowy o pracę, umowy zlecenia, praktyk absolwenckich i stażu uczniowskiego są zwolnione z PIT do 85 528 zł rocznie – jeśli rozliczasz się w Polsce jako rezydent podatkowy.

O tym, co ci przysługuje na uczelni, przeczytasz tutaj: Prawa studenta.

Polska – jak szukać pracy?
Jak szukać pracy za granicą?

⇑Pomocne linki

• Study in Europe – Polska – oficjalny profil kraju w portalu Komisji Europejskiej,
• Study in Poland – portal agencji NAWA: studia, czesne, koszty życia, wyszukiwarka kierunków,
• Study in Poland – wiza i pobyt – wizy i zezwolenia na pobyt dla studentów spoza UE,
• MOS – system do składania wniosków o zezwolenie na pobyt,
• Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego – przepisy, świadczenia dla studentów, komunikaty,
• RAD-on – oficjalna baza uczelni i kierunków studiów,
• Pomoc materialna dla studentów i Prawa studenta – nasze poradniki o stypendiach i prawach studenta,
• ENIC-NARIC – uznawanie dyplomów w Europie,
• Eurodesk i Eurodesk Polska – bezpłatna informacja o nauce, stażach i wolontariacie w Europie.